Verplichting ouderschapsplan bekritiseerd

Het ouderschapsplan verplicht ouders om samen afspraken te maken over de gevolgen van hun scheiding voor hun kinderen, zodat ze minder conflicten krijgen. Het effect is echter beperkt, concludeert Marit Tomassen-Van der Lans in haar proefschrift.

Ouders starten na de scheiding niet minder vaak een procedure over de regelingen voor de kinderen dan vóór de invoering van het verplichte ouderschapsplan. Ook lijkt het ouderschapsplan niet zo verplicht te zijn als bij de invoering werd beoogd. De rechter kan afspraken alleen marginaal toetsen. Als de ouders geen ouderschapsplan hebben opgesteld heeft de rechter bovendien beperkte mogelijkheden om de ouders aan te zetten dat alsnog te doen.
Tomassen-Van der Lans stelt dan ook voor om het ouderschapsplan niet langer als voorwaarde te stellen om te mogen scheiden. Wat zou wel kunnen werken? “Je zou ouders die willen scheiden kunnen verplichten om een voorlichtingsbijeenkomst bij te wonen over de risico’s van een scheiding voor hun kinderen en het belang van het samen opstellen van een ouderschapsplan. Ouders die dan geen gezamenlijk plan opstellen kun je verplichten om met een mediator te praten, die hen dan probeert te overtuigen alsnog een ouderschapsplan op te stellen.”
(Bericht van de Vrije Universiteit Amsterdam)

Uit een interview van de NRC met Marit Tomassen
‘(…) In ruim 10 procent van de scheidingen komen ex-geliefden nadat ze uit elkaar zijn bij de rechter terecht met een ruzie over afspraken rond de minderjarige kinderen. De verplichting een ouderschapsplan op te stellen heeft aan dat cijfer niets veranderd.
Hoe kan dat?
„Ouders nemen het ouderschapsplan niet altijd serieus. De afspraken in de ouderschapsplannen die ik heb bestudeerd, waren lang niet altijd concreet. Het komt voor dat ouders een plan van internet plukken en dat half ingevuld aan de rechter voorleggen. Soms werd er helemaal niks ingevuld. Dan is er wel een ouderschapsplan, maar zijn er totaal geen concrete en kwalitatief goede afspraken over de kinderen.”
De rechter kan zo’n half ingevuld plan toch afwijzen?
„Dat was de bedoeling van de wet, maar in de praktijk zijn de mogelijkheden voor de rechter beperkt. De rechter kan ouders terugsturen en zeggen dat het plan onvoldoende is ingevuld, maar hij heeft weinig mogelijkheden de scheiding daadwerkelijk te weigeren. Als ouders simpelweg zeggen dat ze er samen niet uitkomen, kan de rechter weinig anders dan de scheiding toch uitspreken.”
Maar rechters waren toch juist de stok achter de deur om ouders te dwingen goede afspraken te maken over de kinderen?
„Als rechters deze wet heel streng zouden toepassen, zouden sommige mensen helemaal niet kunnen scheiden – terwijl mensen in Nederland recht hebben op een echtscheiding. Streng toepassen van de verplichting tot een gedegen ouderschapsplan wringt simpelweg met andere rechtsbeginselen. De insteek van de wet is te kort door de bocht gebleken. De rechter heeft blijkbaar niet de middelen ouders te dwingen hun verantwoordelijkheid te nemen. Ook kan hij niet zelf echt diepgaand onderzoek doen om te achterhalen of de ouders serieuze afspraken hebben willen maken.”
Kan de rechter wel iets doen om afspraken over de kinderen te eisen?
„Juridisch gezien weinig. Rechters kunnen ouders tijdens de zitting wat vertellen over problemen die kinderen tegenkomen als hun ouders ruziënd uit elkaar gaan. Ik stel in mijn proefschrift voor te onderzoeken of het effectief is ouders te dwingen voorlichting bij te wonen over het effect van scheiden op hun kinderen.”
Dat klinkt als mediation.
„Daar liggen voor de overheid vermoedelijk de beste kansen om conflicten in een vroeg stadium na de scheiding te voorkomen. Veel kinderen schipperen tussen ouders die niet met elkaar praten. Het ouderschapsplan was bedoeld om die kinderen te ontlasten, maar de echtscheidingsrechter blijkt niet de juiste persoon om ouders tot afspraken te dwingen.” (…)’
(Uit een artikel van de NRC)